hoe wordt het capaciteitstarief berekend - tips en uitleg

Paul De Bruyne
5 nov 2025
10 minuten om te lezen

Misschien is het u al opgevallen: de manier waarop uw energiefactuur wordt berekend, is veranderd. Sinds 1 januari 2023 is in Vlaanderen het capaciteitstarief van kracht. Maar wat houdt dat nu precies in en hoe wordt het berekend? Gepubliceerd door Paul. Voor meer informatie kunt u ons contacteren via info@sun4power.be of bellen naar 0498114444. Sun4power beschikt over alle nodige certificaten om van uw project een succes te maken.

De overstap naar het capaciteitstarief: wat betekent dit voor u?

De invoering van het capaciteitstarief is een fundamentele verschuiving in hoe we in Vlaanderen betalen voor het gebruik van het elektriciteitsnet. Het oude systeem keek louter naar uw totale verbruik in kilowattuur (kWh). Het nieuwe systeem kijkt vooral naar hoe en wanneer u stroom verbruikt.

De reden voor deze aanpassing is eenvoudig. Met de opkomst van elektrische wagens, warmtepompen en andere zware verbruikers wordt ons elektriciteitsnet steeds meer op de proef gesteld. Als we allemaal tegelijk onze auto opladen en de wasmachine aanzetten, ontstaan er enorme verbruikspieken die het net kunnen overbelasten. Het capaciteitstarief is ontworpen om dit te voorkomen.

De essentie is dat niet langer enkel uw totaalverbruik (kWh) de netkosten bepaalt, maar wel uw gemiddelde maandelijkse piekverbruik (in kW). Het doel? Ons aanmoedigen om het gebruik van grote apparaten beter te spreiden.

Concreet betekent dit dat uw hoogste verbruiksmomenten, de zogenaamde ‘pieken’, een directe impact hebben op een deel van uw factuur. Wie een digitale meter heeft, kan dit perfect opvolgen. Elke maand wordt de hoogste vermogenspiek over een kwartier gemeten. Het gemiddelde van de 12 laatste maandpieken vormt de basis voor de berekening.

Heeft u nog een klassieke, analoge meter? Dan wordt er gewerkt met een vast, forfaitair bedrag dat overeenkomt met een minimumcapaciteit van 2,5 kW. Deze hele aanpak is ingevoerd om piekbelasting te vermijden. In ons uitgebreide artikel leest u precies wat piekbelasting inhoudt.

Om het verschil tussen de oude en nieuwe aanpak te verduidelijken, hebben we de belangrijkste kenmerken naast elkaar gezet.

Vergelijking oude nettarieven en nieuw capaciteitstarief

Deze tabel toont helder het contrast tussen de oude berekeningsmethode op basis van totaalverbruik en het nieuwe capaciteitstarief, dat focust op piekverbruik.

Kenmerk	Oude nettarieven (voor 2023)	Nieuwe nettarieven (capaciteitstarief)
Berekeningsbasis	Totaal verbruikte energie (in kWh)	Gemiddelde maandelijkse piekbelasting (in kW)
Invloed verbruiksgedrag	Meer verbruiken = hogere kosten	Hogere pieken = hogere kosten
Doel	Kosten voor verbruikte energie dekken	Het elektriciteitsnet ontlasten en pieken vermijden

Deze verandering geeft u dus meer controle over uw factuur dan ooit tevoren. Door bewust om te gaan met uw verbruikspatronen, kunt u de kosten drukken. In de volgende secties duiken we dieper in de exacte berekening.

Gepubliceerd door Paul. Voor meer informatie of een offerte op maat, contacteer ons via info@sun4power.be of bel naar 0498114444. Sun4power beschikt over alle nodige certificaten om uw project tot een succes te maken.

Hoe uw maandpiek stap voor stap wordt berekend

Het capaciteitstarief klinkt misschien wat complex, maar eigenlijk is de logica erachter vrij eenvoudig. Alles start bij uw digitale meter, die precies bijhoudt hoeveel stroom u op elk moment verbruikt.

Elke 15 minuten meet die meter het gemiddelde vermogen dat u van het net haalt. Dit noemen we het kwartiervermogen, uitgedrukt in kilowatt (kW). Aan het einde van de maand pikt uw netbeheerder er één specifieke meting uit: de allerhoogste van alle kwartieren. Dat ene hoogste kwartiervermogen is uw maandpiek.

Wilt u deze data zelf eens bekijken? In onze gids over de slimme meter uitlezen als een pro laten we u precies zien hoe u bij uw eigen verbruiksgegevens kunt komen.

Van maandpiek naar een jaargemiddelde

Uiteindelijk betaalt u niet voor één enkele uitschieter. Het bedrag voor het capaciteitstarief wordt berekend op basis van het gemiddelde van uw laatste 12 maandpieken. Dit zorgt ervoor dat een eenmalige, uitzonderlijk hoge piek wordt afgevlakt over een heel jaar.

Vergelijk het met een auto. Uw totale stroomverbruik (kWh) is de afstand die u aflegt, terwijl uw piekvermogen (kW) de hoogste snelheid is die u haalt. Het capaciteitstarief kijkt niet naar de totale afstand, maar naar uw gemiddelde topsnelheid.

Dit systeem moedigt dus aan om uw verbruik beter te spreiden en pieken te vermijden. Het berekeningsproces verloopt in vier duidelijke stappen:

Meting per kwartier: Uw digitale meter registreert elke 15 minuten uw gemiddelde vermogen in kW.
Maandpiek bepalen: De hoogste kwartierwaarde van de voorbije maand wordt uw maandpiek.
Gemiddelde berekenen: De netbeheerder neemt het gemiddelde van uw laatste 12 geregistreerde maandpieken.
Tarief toepassen: Dit gemiddelde piekvermogen wordt vermenigvuldigd met het specifieke tarief per kW dat uw netbeheerder hanteert.

Een avondje waarop de oven, wasmachine en droogkast tegelijk draaien, leidt dus niet meteen tot een financiële catastrofe. Omdat het om een jaargemiddelde gaat, heeft u alle tijd om uw gewoontes bij te sturen en de kosten in de hand te houden. De sleutel is simpelweg om te vermijden dat u té veel krachtige toestellen op hetzelfde moment gebruikt.

Wat bepaalt de hoogte van uw capaciteitstarief?

U weet nu hoe uw maandpiek wordt vastgesteld. De volgende logische vraag is dan: welke factoren bepalen nu precies wat ik betaal? Hoewel er een paar elementen meespelen, hebt u zelf de touwtjes grotendeels in handen. Uw verbruiksgedrag is namelijk dé sleutel tot uw gemiddelde maandpiek.

De grote boosdoeners zijn vaak de krachtige huishoudtoestellen. Denk maar aan de wasmachine, droogkast, oven, of de laadpaal van uw elektrische wagen. Wanneer u deze toestellen tegelijkertijd laat draaien, creëert u een flinke piek in uw verbruik. En die piek vertaalt zich rechtstreeks naar een hogere maandpiek op uw afrekening.

Uw verbruikspatroon en uw netbeheerder

De kunst is dus om het gebruik van die grote verbruikers slim te spreiden. Maar naast uw eigen gewoontes, speelt ook uw woonplaats een rol. De kostprijs per kilowatt (kW) wordt namelijk bepaald door uw lokale netbeheerder en die verschilt per regio in Vlaanderen. De distributie tarieven van 2024 hebben hier een directe invloed op en variëren van netbeheerder tot netbeheerder.

Gemiddeld betaalde een Vlaams gezin in 2023 ongeveer € 40 per kW op jaarbasis. Omdat de meeste Vlamingen een gemiddeld piekvermogen hebben tussen 4 en 5 kW, komt hun jaarlijkse kost voor het capaciteitstarief neer op zo'n € 160 tot € 200. De tarieven zelf schommelen regionaal tussen de € 35,5 en € 50 per kW.

Deze infographic zet de drie basisstappen voor de berekening van het capaciteitstarief helder op een rij: van de meting per kwartier tot de uiteindelijke gemiddelde piek die voor de facturatie wordt gebruikt.

Infographic about hoe wordt het capaciteitstarief berekend

Zoals u ziet, begint het proces met constante metingen. Die metingen leiden tot één enkele maandpiek, die uiteindelijk wordt meegenomen in het jaargemiddelde.

De invloed van uw energiemeter

Ten slotte is ook het type meter in uw zekeringkast van doorslaggevend belang voor de berekening.

Digitale meter: Hier is de berekening gebaseerd op uw werkelijke, gemeten maandpieken. U hebt dus directe controle over de kosten.
Analoge meter: Hebt u nog een klassieke meter? Dan wordt er een vaste, forfaitaire bijdrage aangerekend. Deze is gebaseerd op een standaardpiek van 2,5 kW.

Het type meter bepaalt dus fundamenteel hoe de berekening van het capaciteitstarief er in uw specifieke situatie uitziet.

Hoe het capaciteitstarief in de praktijk uitpakt: een paar rekenvoorbeelden

Theorie is interessant, maar wat betekent het capaciteitstarief nu écht voor uw portemonnee? Pas als we naar concrete situaties kijken, wordt de impact op de energiefactuur helder. Laten we daarom de cijfers erbij nemen en de energiekosten voor drie totaal verschillende huishoudens ontleden.

Voor deze berekeningen gebruiken we de officiële tarieven die in Vlaanderen van kracht zijn. De Vlaamse energieregulator VREG stelt dat het gemiddelde capaciteitstarief in 2025 neerkomt op € 52,95 per kW per jaar (exclusief btw).

Een belangrijk detail: iedereen betaalt sowieso een minimumbijdrage. Die is gebaseerd op een standaardpiek van 2,5 kW, wat resulteert in een vaste basiskost van ongeveer € 132,37. Een doorsnee gezin met een gemiddelde maandpiek van 4 kW komt zo bijvoorbeeld uit op een jaarlijkse netkost van circa € 211,79. Alle details over de nieuwe nettarieven en hoe ze berekend worden kan je terugvinden op de website van de VREG.

Drie verschillende huishoudens onder de loep

Om dit tastbaar te maken, vergelijken we drie profielen. Elk gezin heeft zijn eigen unieke verbruikspatroon, wat natuurlijk leidt tot een heel andere gemiddelde maandpiek.

Profiel 1: Alleenstaande in een appartement Deze persoon leeft alleen, heeft een bescheiden verbruik en zet zelden meerdere grote apparaten tegelijk aan. De gemiddelde maandpiek is dan ook laag: slechts 3 kW.
Profiel 2: Een doorsnee gezin Denk aan een gezin met twee kinderen. De wasmachine, droogkast en oven draaien regelmatig, soms zelfs tegelijkertijd. Hierdoor ligt hun gemiddelde maandpiek een stuk hoger, rond de 4,5 kW.
Profiel 3: Een gezin met elektrische wagen en warmtepomp Dit huishouden heeft een paar stevige stroomverbruikers. Wanneer 's avonds de auto oplaadt terwijl de warmtepomp aanslaat, schiet het verbruik de hoogte in. Dat zie je meteen terug in hun gemiddelde maandpiek van 7 kW.

Vergelijking van de jaarkosten

Die uiteenlopende leefgewoontes hebben een rechtstreekse invloed op de energiefactuur. De onderstaande tabel geeft een duidelijke schatting van wat elk profiel jaarlijks betaalt voor het capaciteitstarief.

Rekenvoorbeelden capaciteitstarief per huishouden

Deze tabel vergelijkt de geschatte jaarkost voor de drie huishoudens, puur op basis van hun gemiddelde maandpiek.

Type huishouden	Gemiddelde maandpiek (kW)	Geschatte jaarkost (€)
Alleenstaande	3 kW	€ 158,85
Gemiddeld gezin	4,5 kW	€ 238,28
Gezin met EV en warmtepomp	7 kW	€ 370,65

Wat meteen opvalt, is dat uw verbruiksgedrag de sleutel is. Wie zijn verbruik spreidt, wordt daar rechtstreeks voor beloond.

Slimme manieren om uw piekverbruik te verlagen

Nu u weet hoe de vork aan de steel zit met het capaciteitstarief, kunt u zelf het stuur in handen nemen. Met een paar slimme aanpassingen in uw dagelijkse gewoontes kunt u die maandpieken flink naar beneden halen. En dat merkt u rechtstreeks op uw energiefactuur.

De gouden regel is eigenlijk heel eenvoudig: spreid het gebruik van uw grote energieverbruikers. We hebben het dan over die toestellen die op korte tijd veel stroom opslorpen, zoals de wasmachine, droogkast, oven, vaatwasser en natuurlijk de lader van uw elektrische wagen.

Als u ervoor zorgt dat deze krachtpatsers niet allemaal tegelijkertijd aan het werk zijn, houdt u uw verbruik per kwartier – en dus uw piek – een stuk lager. Een concreet voorbeeld? Zet de vaatwasser pas aan als de oven is afgekoeld. Of laat de wasmachine 's nachts draaien, wanneer de rest van het huis in rust is.

Praktische tips om uw piek onder controle te houden

Bewust plannen is al een grote stap, maar er zijn nog meer manieren om de touwtjes in handen te houden. Hier zijn enkele concrete strategieën die u meteen kunt toepassen:

Investeer in een slimme laadpaal: Heeft u een elektrische wagen? Dan is dit bijna een must. Een slimme laadpaal past de laadsnelheid automatisch aan op basis van het stroomverbruik in de rest van uw huis. Zo vermijdt u een enorme piek wanneer u aan het koken bent en tegelijk de auto insteekt.
Houd uw verbruik in de gaten: Maak handig gebruik van het online klantenportaal van uw netbeheerder, zoals Mijn Fluvius. Hier kunt u uw verbruik per kwartier perfect opvolgen. Zo ziet u meteen waar en wanneer uw pieken ontstaan. Kennis is macht, zeker hier.
Overweeg een thuisbatterij: Een thuisbatterij is een fantastische bondgenoot in dit verhaal. Ze kan pieken volledig afvlakken door opgeslagen (zonne-)energie vrij te geven net op die momenten dat u veel stroom vraagt. De batterij werkt als een buffer, waardoor u veel minder elektriciteit van het net hoeft te halen tijdens uw piekmomenten.

Het draait er niet om dat u minder energie moet gaan gebruiken, maar wel dat u er slimmer mee omgaat. Door uw gewoontes wat bij te sturen en slimme technologie in te zetten, kunt u de impact van het capaciteitstarief aanzienlijk beperken.

Door deze tips te combineren, zorgt u ervoor dat uw gemiddelde maandpiek zo laag mogelijk blijft. Het resultaat? Een lagere factuur, maand na maand.

Nog vragen over het capaciteitstarief? Hier zijn de antwoorden

Oké, de theorie achter het capaciteitstarief is duidelijk en u weet hoe u uw pieken kunt aanpakken. Maar in de praktijk duiken er vaak nog concrete vragen op. Laten we de meest voorkomende situaties even overlopen, zodat u écht helemaal mee bent.

Wat als ik nog een klassieke, analoge meter heb?

Dat is een vraag die we vaak krijgen. Als u thuis nog een oude, mechanische meter met een draaischijf hebt, kan die uw piekverbruik per kwartier simpelweg niet meten. De netbeheerder lost dit op door een vaste, forfaitaire bijdrage aan te rekenen voor het capaciteitstarief.

In de praktijk komt het erop neer dat men uitgaat van een standaard piekvermogen van 2,5 kW. U betaalt dus een vast bedrag voor dit deel van uw netkosten, ongeacht of uw werkelijke pieken nu hoger of lager zijn. Uw verbruiksgewoonten hebben in dit scenario dus geen directe invloed op de hoogte van het capaciteitstarief.

Welke impact heeft dit tarief als ik zonnepanelen heb?

Het capaciteitstarief verandert ook de spelregels voor eigenaars van zonnepanelen. De sleutel zit hem hier: de berekening van uw maandpiek is gebaseerd op de stroom die u van het elektriciteitsnet afneemt, niet op wat u opwekt of verbruikt.

Stel, uw zonnepanelen draaien overdag op volle toeren en dekken uw volledige verbruik. Fantastisch, maar ’s avonds, wanneer de zon onder is, kunt u nog steeds een flinke piek veroorzaken. Denk aan het klassieke avondscenario: u kookt op inductie, de warmtepomp slaat aan en de elektrische wagen begint te laden. Precies om die reden wordt een thuisbatterij zo interessant. Die kan de overdag opgeslagen zonne-energie inzetten om net die avondpieken af te vlakken.

Het capaciteitstarief wordt berekend op basis van de stroom die u van het net haalt. Een hoog eigen verbruik overdag garandeert dus niet automatisch een lage piek in de avond.

Hoe kan ik mijn eigen maandpieken opvolgen?

Inzicht is de eerste stap naar controle. Heeft u een digitale meter? Dan kunt u uw verbruiksdata en maandpieken heel eenvoudig zelf raadplegen. Dit doet u via het online klantenportaal van uw netbeheerder, wat in Vlaanderen doorgaans Mijn Fluvius is.

In dat portaal vindt u gedetailleerde grafieken van uw verbruik per kwartier, dag en maand. Zo kunt u perfect analyseren op welke momenten uw hoogste pieken zich voordoen en gericht actie ondernemen.

Geldt het sociaal tarief ook voor het capaciteitstarief?

Jazeker, voor wie recht heeft op het sociaal tarief is er een uitzondering. Voor deze groep wordt het capaciteitstarief niet toegepast. Zij blijven een all-inprijs per kilowattuur (kWh) betalen waarin alle netkosten al verrekend zijn, net zoals dat voor de invoering van het capaciteitstarief het geval was.

Voelt u zich na het lezen van dit artikel klaar om uw energiekosten te drukken en uw pieken onder controle te houden met zonnepanelen of een thuisbatterij? Bij Sun4power helpen we u graag met een oplossing die perfect bij uw situatie past. Gepubliceerd door Paul. Vraag vandaag nog uw gratis offerte aan en ontdek hoeveel u kunt besparen. Voor meer informatie kunt u ons contacteren via info@sun4power.be of bellen naar 0498114444. Sun4power beschikt over alle nodige certificaten om van uw project een succes te maken.

Ontdek onze duurzame oplossingen op sun4power.be